Europejskie Poświadczenie Spadkowe (EPS) – Jak załatwić spadek z zagranicy bez tłumaczeń?

Pani Monika siedziała w moim gabinecie w Gdańsku, trzymając w ręku pismo z niemieckiego banku. Jej mąż, który przez ostatnie lata pracował w Berlinie, zmarł niespodziewanie na zawał. Zostawił po sobie niewielkie mieszkanie w Polsce i oszczędności w euro na niemieckim koncie.

– Pani Mecenas, oni chcą ode mnie jakiegoś „Erbschein”. Byłam u tłumacza, to znaczy „stwierdzenie nabycia spadku”. Czy ja muszę zakładać sprawę w niemieckim sądzie? Przecież ja nie znam języka, a koszty mnie zjedzą – mówiła drżącym głosem.

Uśmiechnęłam się uspokajająco. – Pani Moniko, nie musimy jechać do Berlina. Mamy narzędzie, które działa jak „paszport” dla spadkobiercy w całej Unii Europejskiej. To Europejskie Poświadczenie Spadkowe.

Jeśli Ty również masz do czynienia ze spadkiem, w skład którego wchodzi majątek za granicą, lub spadkodawca mieszkał w innym kraju UE, ten artykuł jest dla Ciebie. Wyjaśnię Ci, jak uniknąć biurokratycznego koszmaru i zbędnych kosztów.

Europejskie Poświadczenie Spadkowe (EPS) – co to właściwie jest?

Mówiąc najprościej, Europejskie Poświadczenie Spadkowe (EPS) to jednolity dokument honorowany we wszystkich krajach Unii Europejskiej (z trzema wyjątkami, o których powiem później). Został wprowadzony, aby ułatwić życie rodzinom, które żyją i pracują w różnych krajach.

Do tej pory, aby przejąć spadek w Polsce, potrzebne było stwierdzenie nabycia spadku wydane przez polski sąd lub notariusza. Jednak taki dokument za granicą często wymagał kosztownego tłumaczenia przysięgłego, a czasem i tak nie był uznawany bez dodatkowej procedury zwanej legalizacją lub apostille.

EPS zmienia zasady gry. Jest to formularz unijny. To oznacza, że urzędnik w Hiszpanii, Niemczech czy we Włoszech widzi ten sam układ rubryk, co urzędnik w Polsce. Nie musi znać języka polskiego, aby zrozumieć, że jesteś prawowitym spadkobiercą.

Do czego służy EPS i gdzie obowiązuje?

Dokument ten służy do wykazania Twojego statusu jako:

• spadkobiercy,
• zapisobiercy (gdy otrzymujesz konkretny przedmiot w testamencie),
• wykonawcy testamentu lub zarządcy spadku.

Dzięki niemu możesz na przykład przepisać na siebie nieruchomość położoną we Francji albo wypłacić pieniądze z konta bankowego spadkodawcy w Niemczech, bez konieczności prowadzenia tamtejszego postępowania spadkowego.

Gdzie działa EPS?
Obowiązuje we wszystkich krajach UE, z wyjątkiem: Danii oraz Irlandii. Oczywiście nie zadziała też w Wielkiej Brytanii (po Brexicie) oraz w USA.

Jak uzyskać EPS w Polsce (Sąd czy Notariusz)?

W Polsce masz dwie ścieżki uzyskania tego dokumentu. Wybór zależy od tego, jak bardzo zależy Ci na czasie i jak skomplikowana jest sprawa.

1. Ścieżka notarialna (Szybka)

Jeśli wszyscy spadkobiercy są zgodni i obecni (lub reprezentowani), możecie udać się do notariusza. Notariusz sporządza protokół dziedziczenia, a następnie wydaje EPS. To rozwiązanie jest najszybsze – często sprawę da się zamknąć podczas jednej wizyty (po wcześniejszym przygotowaniu dokumentów).

To może Cię zainteresować: Akt poświadczenia dziedziczenia – jak wygląda procedura u notariusza?

2. Ścieżka sądowa (Tańsza, ale dłuższa)

Jeżeli między spadkobiercami jest spór lub nie wszyscy mogą stawić się u notariusza, konieczne jest złożenie wniosku do sądu rejonowego. Sąd wyda EPS po przeprowadzeniu rozprawy. Warto pamiętać, że sądy są w Polsce mocno obciążone, więc na wydanie dokumentu poczekasz od kilku do nawet kilkunastu miesięcy.

⭐️ KLUCZOWA ZASADA ANNY KLISZ (Do zapamiętania):
Nie wyrabiaj dwóch dokumentów „na zapas”. Jeśli planujesz używać poświadczenia tylko w Polsce, wystarczy Ci zwykły akt poświadczenia dziedziczenia (jest tańszy). Jeśli jednak wiesz, że w skład spadku wchodzi cokolwiek za granicą (nawet stary samochód czy małe konto walutowe) – od razu wnioskuj o EPS. Zaoszczędzisz sobie drugiego postępowania.

Koszty wydania dokumentu

Wielu klientów obawia się, że „europejski” dokument musi być drogi. W rzeczywistości koszty są porównywalne do standardowych procedur:

• W sądzie: Opłata od wniosku o wydanie EPS wynosi 300 zł.
• U notariusza: Maksymalna taksa notarialna za sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia z elementem EPS to zazwyczaj kilkaset złotych (plus VAT i odpisy), ale warto dopytać o dokładną wycenę w konkretnej kancelarii, gdyż dochodzą koszty protokołów.

Zastępowanie krajowych stwierdzeń nabycia

Czy EPS jest „lepszy” niż polskie postanowienie sądu? Jest równoważny. Zgodnie z przepisami, EPS wywołuje te same skutki prawne co prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Możesz się nim posługiwać w polskim banku, urzędzie skarbowym czy księgach wieczystych dokładnie tak samo, jak tradycyjnym wyrokiem.

Warto jednak wiedzieć, że EPS ma pewien „termin ważności”. Odpis poświadczenia jest ważny przez 6 miesięcy. Po tym czasie trzeba wystąpić o wydanie kolejnego odpisu (co jest formalnością, ale płatną). Tradycyjne postanowienie sądu jest ważne bezterminowo.

To może Cię zainteresować: Jak pełnomocnik może pomóc Ci w sprawach spadkowych z elementem zagranicznym?

Spadek w Anglii lub USA – tutaj EPS nie pomoże

Często trafiają do mnie klienci ze spadkami z Wielkiej Brytanii lub Stanów Zjednoczonych. Tutaj muszę ostudzić entuzjazm. Te kraje nie są stronami unijnego rozporządzenia.

• Wielka Brytania: Po Brexicie traktowana jest jako kraj trzeci. Zazwyczaj konieczne jest przeprowadzenie procedury „Probate” na miejscu.
• USA: Każdy stan ma swoje prawo. Polski wyrok czy EPS nie są tam automatycznie uznawane i często trzeba wynająć lokalnego prawnika.

Porównanie: EPS vs Tradycyjne Postanowienie

Poniżej przygotowałam proste zestawienie, które pomoże Ci podjąć decyzję:

Uzyskanie Europejskiego Poświadczenia Spadkowego to najrozsądniejszy krok, jeśli sprawa spadkowa wykracza poza granice Polski. Pozwala zaoszczędzić nerwy i pieniądze, które inaczej wydałbyś na zagranicznych prawników i tłumaczy. Pamiętaj jednak, że kluczem do sukcesu jest prawidłowe ustalenie jurysdykcji – czyli upewnienie się, że polski organ w ogóle ma prawo zająć się Twoją sprawą.

Inni czytali również:

• Dział spadku – jak podzielić majątek po uzyskaniu dokumentów?
• Transmisja spadku – co gdy spadkobierca umiera przed przyjęciem spadku?
• Jak wypłacić pieniądze z konta zmarłego?

Chcesz zacząć działać, ale gubisz się w przepisach unijnych? Masz wątpliwości, czy polski sąd przyjmie Twoją sprawę? Umów się na konsultację w mojej kancelarii w Gdańsku (lub online). Przeanalizujemy dokumenty, ustalimy strategię i wycenimy Twoje szanse na szybkie zakończenie sprawy.