Dziedziczenie domeny internetowej i strony www – jak zabezpieczyć e-biznes w spadku?

Wyobraź sobie Pana Marka. Przez 10 lat prowadził poczytnego bloga podróżniczego, który z czasem przekształcił się w dochodowy sklep internetowy ze sprzętem turystycznym. E-biznes przynosił stały dochód, a marka była rozpoznawalna w sieci. Niestety, Pan Marek zmarł nagle na zawał serca. Jego córka, Ewa, chciała kontynuować dzieło ojca. Wiedziała, że sklep działa, zamówienia spływają. Jednak po dwóch tygodniach strona nagle zniknęła z sieci.

Okazało się, że właśnie minął termin opłaty za domenę i serwer. Ewa nie miała haseł do panelu klienta, a firma hostingowa zasłaniała się RODO i odmówiła jej dostępu bez okazania prawomocnego wyroku sądowego. Zanim Ewa załatwiła formalności spadkowe, domena trafiła do puli wolnych nazw i została przejęta przez konkurencję. Dorobek dekady przepadł w cyfrowej niepamięci.

To drastyczny scenariusz, ale w mojej kancelarii widzę go coraz częściej. W dzisiejszych czasach spadek to nie tylko mieszkanie czy samochód, ale też wartość strony www, konta w mediach społecznościowych czy dochodowe kanały na YouTube. Jak zatem zadbać o to, by cyfrowe aktywa nie wygasły wraz z Tobą?

Domena internetowa jako składnik majątku spadkowego

Wielu osobom wydaje się, że domena internetowa to coś wirtualnego, co nie ma statusu prawnego. Nic bardziej mylnego. Z punktu widzenia prawa, abonament na domenę internetową to wiązka praw i obowiązków wynikających z umowy z rejestratorem. Jest to prawo majątkowe, które podlega dziedziczeniu na zasadach ogólnych (art. 922 Kodeksu cywilnego).

Oznacza to, że po śmierci przedsiębiorcy lub osoby prywatnej, prawa do domeny przechodzą na jej spadkobierców. Niezależnie od tego, czy następuje dziedziczenie ustawowe, czy na podstawie testamentu.

Jednak – i tu pojawia się kluczowy problem – automat nie wie o śmierci abonenta. Systemy bilingowe NASK (Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa – rejestr domen .pl) czy firm hostingowych działają bezdusznie. Jeśli faktura nie zostanie opłacona w terminie, usługa wygasa. Dlatego tak ważne jest szybkie działanie.

Procedura zmiany abonenta w NASK i u rejestratorów

Aby formalnie przejąć domenę, spadkobierca musi przeprowadzić procedurę zmiany abonenta. W przypadku śmierci dotychczasowego właściciela, nie jest to standardowa „cesja” (bo zmarły nie może nic podpisać), lecz przeniesienie praw w drodze sukcesji. Co będzie Ci potrzebne?

1. Dokument potwierdzający prawa do spadku: Może to być prawomocne sądowe stwierdzenie nabycia spadku lub zarejestrowany u notariusza Akt Poświadczenia Dziedziczenia (APD).
2. Akt zgonu abonenta: Zazwyczaj wymagany jest skrócony odpis.
3. Wniosek do rejestratora: Każda firma hostingowa (np. Home, Nazwa, Cyberfolks) ma swoje procedury. Zazwyczaj należy wypełnić specjalny formularz „zmiany abonenta z tytułu dziedziczenia”.

Jeśli spadkobierców jest kilku, sprawa się komplikuje. Rejestrator domeny zazwyczaj wymaga wskazania jednej osoby lub podmiotu, który będzie nowym abonentem. W takiej sytuacji konieczny może być dział spadku (nawet częściowy, dotyczący tylko domeny) lub zgodne oświadczenie wszystkich spadkobierców o wyznaczeniu reprezentanta.

⭐️ KLUCZOWA ZASADA ANNY KLISZ (Do zapamiętania):
Prawo nie chroni tych, którzy zwlekają. Faktury za domenę i hosting wysyłane są na e-mail zmarłego. Jeśli nie masz do niego dostępu, nie dowiesz się o terminie płatności. Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest ustanowienie za życia tzw. zarządcy sukcesyjnego lub pozostawienie spadkobiercom „cyfrowej teczki” z listą usług i terminów ich wygasania.

Problemy z dostępem do hostingu i serwera – jak odzyskać hasła?

O ile domenę można „odzyskać” drogą formalną, pokazując papiery spadkowe, o tyle dostęp do plików na serwerze (treść bloga, baza klientów sklepu) bywa trudniejszy. Dlaczego? Ponieważ wkraczamy tu w sferę tajemnicy korespondencji i przepisów o ochronie danych osobowych.

Operatorzy hostingowi często odmawiają wydania haseł, powołując się na to, że na koncie e-mail czy serwerze mogą znajdować się treści prywatne, niezwiązane z działalnością gospodarczą. W przypadku jednoosobowych działalności gospodarczych, granica między sferą prywatną a firmową jest cienka.

Jakie masz opcje jako spadkobierca?

• Jeśli zmarły prowadził firmę wpisaną do CEIDG, a Ty ustanowiłeś zarząd sukcesyjny, zarządca ma pełne prawo prowadzić sprawy przedsiębiorstwa, w tym zarządzać stroną www.
• Jeśli nie ma zarządcy, konieczne jest jak najszybsze uzyskanie postanowienia o nabyciu spadku. Z tym dokumentem składasz reklamację/wniosek do usługodawcy.
• W ostateczności, jeśli usługodawca uparcie odmawia dostępu, a strona generuje straty, konieczne może być powództwo cywilne o nakazanie wydania dostępu do składników majątkowych.

Wycena e-biznesu w spadku

Często zapominamy, że strona internetowa to nie tylko koszt jej utrzymania (domena + serwer), ale przede wszystkim jej wartość rynkowa. Sklep internetowy, który zarabia 50 tysięcy miesięcznie, jest wart setki tysięcy złotych. Blog z unikalnymi treściami to dziedziczenie praw autorskich do tekstów i zdjęć.

Jeżeli planujesz podział majątku między rodzeństwem, e-biznes powinien zostać wyceniony. Czasami konieczny będzie biegły z zakresu wyceny przedsiębiorstw lub wartości niematerialnych i prawnych. Pamiętaj, że wartość strony www wchodzi w skład masy spadkowej, od której może być naliczany zachowek.

Checklista: Zabezpieczenie e-biznesu na wypadek śmierci

Jeśli jesteś twórcą internetowym lub właścicielem e-sklepu, zrób to dla swojej rodziny:

Zabezpieczenie cyfrowego majątku to wyzwanie naszych czasów. Prawo często nie nadąża za technologią, dlatego tak ważne jest, aby nie zostawiać spraw własnemu biegowi. Twoja strona www, sklep czy blog to realne pieniądze i dorobek życia, o który warto zadbać w testamencie.

Chcesz zacząć działać, ale gubisz się w przepisach dotyczących e-biznesu i spadków? Umów się na konsultację w mojej kancelarii w Gdańsku. Przeanalizujemy Twoją sytuację, sprawdzimy regulaminy usługodawców i ustalimy strategię przejęcia cyfrowego majątku.