Odbiór rzeczy ze szpitala po śmierci – kto ma prawo i jak to zrobić?

Pani Ewa zadzwoniła do mojej kancelarii roztrzęsiona. Nie chodziło nawet o spadek czy pieniądze na koncie. Chodziło o obrączkę i telefon jej partnera, z którym żyła od 15 lat bez ślubu. Pan Marek trafił na SOR nieprzytomny po wypadku, zmarł po dwóch dobach. Szpital odmówił wydania Pani Ewie rzeczy osobistych, twierdząc krótko: „Nie jest Pani rodziną, a w dokumentach brak upoważnienia”.

Dla personelu medycznego to procedura. Dla Pani Ewy – kolejna trauma i brak dostępu do zdjęć w telefonie, które były dla niej bezcenne. Czy szpital miał prawo tak postąpić? I najważniejsze – jak w takiej sytuacji odzyskać pamiątki po bliskim? Z mojego doświadczenia wynika, że to jeden z pierwszych problemów, z jakimi zderzają się bliscy zmarłego, jeszcze przed organizacją pogrzebu. W tym artykule wyjaśnię Ci, jak przejść przez ten proces bez zbędnych nerwów.

Odbiór rzeczy zmarłego ze szpitala – kto ma prawo?

Podstawowa zasada, o której często zapominamy w emocjach, brzmi: rzeczy osobiste zmarłego wchodzą w skład spadku. Oznacza to, że prawo do ich odbioru mają spadkobiercy. W praktyce szpitalnej sytuacja wygląda jednak nieco inaczej, ponieważ placówki medyczne kierują się wewnętrznymi regulaminami oraz ustawą o prawach pacjenta.

Zazwyczaj szpital wyda rzeczy osobie, którą pacjent wskazał w karcie przyjęcia jako upoważnioną do uzyskiwania informacji o stanie zdrowia i do odbioru rzeczy. Jeśli takiej osoby nie wskazano (bo np. pacjent był nieprzytomny), szpital z automatu szuka „osoby bliskiej”.

To może Cię zainteresować: Lista spraw po śmierci – co trzeba załatwić krok po kroku?

Procedura odbioru rzeczy osobistych (ubrania, telefon, portfel)

Rzeczy w szpitalu dzielą się na dwie kategorie:

1. Rzeczy przy pacjencie: ubrania, telefon, proteza, okulary, drobne pieniądze w portfelu.
2. Depozyt szpitalny: kosztowności, duże kwoty pieniędzy, dokumenty, które pacjent oddał (lub które personel zabezpieczył) do sejfu.

O ile wydanie ubrania zazwyczaj odbywa się bez problemów na oddziale (pielęgniarki wydają je osobie organizującej pochówek), o tyle wydanie przedmiotów wartościowych z depozytu wymaga protokołu. Często widzę w kancelarii, że problemy zaczynają się przy telefonach komórkowych. Dlaczego? Ponieważ telefon to dziś nośnik wrażliwych danych.

Czy szpital wyda rzeczy konkubentowi?

Wróćmy do historii Pani Ewy. Jeśli nie jesteś małżonkiem ani krewnym, a zmarły nie zdążył Cię wpisać w dokumenty szpitalne, pielęgniarka oddziałowa może odmówić wydania rzeczy, zasłaniając się przepisami o RODO i brakiem pokrewieństwa.

W takiej sytuacji, jako partner/ka, musisz udowodnić, że jesteś spadkobiercą (jeśli był testament) lub że rzeczy te są Twoją własnością (np. telefon był na abonament opłacany przez Ciebie). Jeśli nie ma testamentu, a związek był nieformalny, sytuacja jest trudna. Wówczas rzeczy mogą zostać wydane ustawowym spadkobiercom (np. dzieciom zmarłego z poprzedniego związku lub jego rodzicom). Dlatego tak ważne jest uregulowanie kwestii prawnych w związkach partnerskich.

Więcej o tym piszę tutaj: Konkubinat a spadek – jak zabezpieczyć partnera?

⭐️ KLUCZOWA ZASADA ANNY KLISZ (Do zapamiętania):
Jeśli szpital odmawia wydania rzeczy wartościowych (biżuterii, gotówki z depozytu), twierdząc, że „nie jesteś rodziną”, jedynym pewnym dokumentem, który otwiera te drzwi, jest poświadczenie dziedziczenia. Szpital nie może go podważyć.

Depozyt szpitalny kosztowności – odpowiedzialność placówki

Jeśli pacjent oddał rzeczy do depozytu, szpital zawiera z nim (w sposób dorozumiany lub pisemny) umowę przechowania. Szpital odpowiada wtedy za te rzeczy w pełnej wysokości. Jeśli z depozytu zginął złoty zegarek, szpital musi zapłacić odszkodowanie.

Co się dzieje z rzeczami nieodebranymi (utylizacja)?

Wielu moich klientów pyta: „Ile mam czasu?”. Szpitale mają ograniczone miejsce magazynowe. W regulaminach często znajduje się zapis, że rzeczy nieodebrane w ciągu np. 30 dni od zgonu pacjenta podlegają utylizacji (w przypadku ubrań, środków higieny) lub przekazaniu do depozytu sądowego/Biura Rzeczy Znalezionych (w przypadku kosztowności).

Nie czekaj z odbiorem. Jeśli toczy się spór o spadek i nie wiadomo, kto ma prawo odebrać rzeczy, złóż w szpitalu pismo z informacją, że trwa postępowanie spadkowe. Dołącz do niego wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, który złożyłeś w sądzie. To zazwyczaj wstrzymuje procedurę utylizacji.

Karta zgonu – komu wydaje lekarz?

To dokument niezbędny do organizacji pogrzebu. Karta zgonu jest wydawana osobie, która zobowiązuje się do pochowania zmarłego. Tutaj przepisy są bardziej elastyczne niż przy wydawaniu kosztowności – kartę zgonu może odebrać nie tylko najbliższa rodzina, ale też osoba, która dobrowolnie podejmuje się organizacji pogrzebu (np. sąsiad, przyjaciel, konkubina).

Checklista: Dokumenty potrzebne do odbioru rzeczy z depozytu

Zanim udasz się do szpitala, przygotuj teczkę z dokumentami. Unikniesz odsyłania od okienka do okienka.

To może Cię zainteresować: Testament na łożu śmierci – kiedy jest ważny?

Pamiętaj, że odbiór rzeczy ze szpitala to czynność, która może zostać potraktowana jako tzw. dorozumiane przyjęcie spadku, jeśli zabierasz rzeczy wartościowe. Jeśli wiesz, że zmarły miał ogromne długi, zastanów się nad każdym krokiem. Czasami bezpieczniej jest najpierw złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku.

Chcesz zacząć działać, ale gubisz się w przepisach i procedurach szpitalnych? Umów się na konsultację w mojej kancelarii w Gdańsku (lub online). Ustalimy strategię działania, abyś odzyskał pamiątki po bliskim i zabezpieczył swoje interesy majątkowe.